حضور ورزشکاران ارمنستان در جمهوری آذربایجان از سال ۲۰۱۵ تاکنون به دلیل تنشهای سیاسی و مناقشه طولانی میان دو کشور بسیار محدود و در عمل متوقف شده بود. با این حال، تیم کشتی نوجوانان ارمنستان در رقابتهای جهانی زیر ۱۷ سال ۲۰۲۶ در باکو حضور پیدا کرد و این تصمیم با موفقیتی تاریخی همراه شد.
نازاریان با کسب عنوان قهرمانی در این رقابتها، برای دومین بار به عنوان قهرمان جهان در رده نوجوانان دست یافت و پس از پیروزی او، سرود ملی ارمنستان در باکو برای نخستین بار در سالهای اخیر در یک رویداد ورزشی رسمی نواخته شد.
سابقه حضور ارمنستان در باکو
تنش سیاسی میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان طی سالهای گذشته بر روابط ورزشی دو کشور نیز سایه انداخته و ورزشکاران دو طرف عموماً از حضور در رقابتهایی که در کشور رقیب برگزار میشود، خودداری کردهاند؛ هرچند کشورهای میزبان در موارد مختلف بر تأمین کامل امنیت ورزشکاران تأکید داشتهاند.
یکی از استثناهای قابل توجه در این زمینه در سال ۲۰۰۷ رقم خورد؛ زمانی که تیم کشتی بزرگسالان ارمنستان برای حضور در مسابقات جهانی و کسب سهمیه المپیک به باکو سفر کرد. در آن رقابتها تنها یوری پاتریکیف، کشتیگیر ارمنستان در رشته فرنگی، موفق به کسب مدال برنز و سهمیه المپیک شد.
فشار روانی ورزشکاران در کشورهای رقیب
با وجود تدابیر شدید امنیتی در این رویدادها، ورزشکارانی که در باکو یا ایروان به رقابت پرداختهاند، در مواردی از فشار روانی قابل توجه و احساس ناامنی سخن گفتهاند.
یکی از شناختهشدهترین نمونهها به هنریک مخیتاریان، ستاره فوتبال ارمنستان، مربوط میشود. او در سال ۲۰۱۹ و در حالی که برای آرسنال انگلیس بازی میکرد، به دلیل نگرانیهای امنیتی حاضر نشد برای دیدار فینال لیگ اروپا برابر چلسی به باکو سفر کند.
با وجود اعلام آمادگی جمهوری آذربایجان برای تأمین تمامی تدابیر امنیتی مورد نیاز، مخیتاریان و باشگاه آرسنال در نهایت تصمیم گرفتند این ریسک را نپذیرند.
تشدید تنشها پس از جنگ ۲۰۲۰
جنگ دوم قرهباغ در سال ۲۰۲۰ و تحولات پس از آن، زخم عمیقی در روابط دو کشور بر جای گذاشت.
در سال ۲۰۲۳ و پس از عملیات نظامی جمهوری آذربایجان در منطقه قرهباغ، بیش از ۱۰۰ هزار ارمنی ساکن این منطقه خانههای خود را ترک کردند و به ارمنستان و دیگر مناطق پناه بردند. جمهوری آذربایجان نیز کنترل کامل منطقه مورد مناقشه را به دست گرفت.
از آن زمان، ایروان و باکو تلاشهایی را برای برقراری روابط مسالمتآمیز دنبال کردهاند؛ هرچند روند سیاسی مورد پیگیری نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، با انتقادهایی در داخل این کشور روبهرو شده است.
غیبت متقابل ورزشکاران دو کشور
از سال ۲۰۲۳، هر دو کشور میزبان رویدادهای ورزشی متعددی بودهاند، اما ورزشکاران طرف مقابل عموماً در این رقابتها شرکت نکردهاند.
در بهار ۲۰۲۳، هیئت جمهوری آذربایجان برای حضور در مسابقات قهرمانی اروپا وزنهبرداری به ایروان سفر کرد، اما در مراسم افتتاحیه، فردی که طراحی مراسم را بر عهده داشت وارد صحنه شد و پرچم جمهوری آذربایجان را به آتش کشید. هیئت آذربایجان بلافاصله با استناد به نگرانیهای امنیتی ایروان را ترک کرد.
تصمیم ارمنستان در آخرین لحظات
حضور ارمنستان در مسابقات جهانی کشتی زیر ۱۷ سال ۲۰۲۶ تا آخرین لحظات قطعی نبود.
در فهرست اولیه شرکتکنندگان منتشرشده از سوی اتحادیه جهانی کشتی، نام کشتیگیران ارمنستان دیده نمیشد. همچنین گالوست گریگوری توروسیان، کشتیگیر آمریکایی ارمنیتبار که در سال ۲۰۲۶ قهرمان مسابقات آزاد آمریکا شده بود و امکان حضور در باکو با پیراهن تیم آمریکا را داشت، به دلیل نگرانیهای امنیتی از این فرصت استفاده نکرد.
با این حال، تنها یک هفته پیش از آغاز مسابقات جهانی زیر ۱۷ سال، فدراسیون کشتی ارمنستان تصمیم خود برای حضور در این رقابتها را اعلام کرد.
این تصمیم در نهایت با موفقیتی تاریخی همراه شد؛ چراکه نازاریان با کسب دومین عنوان قهرمانی جهان در رده نوجوانان، نهتنها برای کشتی ارمنستان افتخارآفرینی کرد، بلکه زمینهساز پخش سرود ملی این کشور در باکو شد؛ اتفاقی که نشاندهنده نقش ورزش در عبور از برخی موانع و تنشهای سیاسی میان دو کشور است.
